افتتاح چراغ گاز مباشر ايجاد كارخانه و منبع روشنائى اين صنعت عظيم كه در خط خيابان شرقى ميدان توپخانهء مباركه واقع است حاج ميرزا حسين خان قزوينى سپهسالار اعظم به حكم دولت ابدمدت بود و اينك كافهء خيابانات ارگ مبارك و ابنيهء خاصهء سلطنتى به مصابيح اين كارخانه كه هركدام در جوف زجاجى منصوب بر يك اسطوانه است هرشب روشن مىشود . افتتاح چراغ الكتريسيته كه عجالة الوقت چند قائمه براى آن در قورخانهء دولتى ريخته و در چند نقطه افراخته و هرشب به قوهء برقيه افروخته مىشود . ايجاد شمن دفر « 1 » ( راه‌آهن ) منظور نظر اين شهريار دانش‌پرور از بدايت جلوس جاويد مأنوس اشاعهء اين كرامت بوده است و افاضهء اين نعمت ، چه عقلاء عالم آبادانى مملكت و توانگرى رعيت و تمكن تمدن را وسيلهء برتر و بهتر از اين رهگذر نديده و نشنيده‌اند ، لهذا مقارن تاريخ جمع اين فهرست مبارك خطى ازين صنع خطير به عنوان نموذج يسير از دار الخلافهء طهران تا قصبهء مزار سيدنا عبد العظيم حسنى عليه السلام كشيده شد . و خطى ديگر در خطهء مازندران از بندر محمودآباد به دست مقرب الخاقان حاج محمد حسن اصفهانى امين دار الضرب افتتاح گرديده . و همگى وجههء خاطر اين پادشاه بزرگ همت بر آن مقصور است كه خطى و اصل دو ساحل بحر خزر و خليج فارس امتداد يافته حق اتمام نعمت و تربيت مملكت در نصاب خود قرار گرفته باشد . و ختم مقاوله و تحصيل امتياز اين ماده به يمن اقدام و حسن اهتمام جناب مستطاب اجل اشرف يحيى خان قزوينى مشير الدوله دام اقباله العالى كه وزير امور خارجه بود به عمل آمد . امتداد تلفون كه عبارت است از مخابرهء لسانى و مكالمهء شفاهى از مسافت بعيده به آلت و توسط ادوات تلگرافى ، و اولين امتداد اين صنع عجيب از كامرانيهء حضرت مستطاب و الا كامران ميرزا نايب السلطنه وزير جنگ بود به دار الحكومهء شهر طهران كه نواب مستطاب مشاراليه در حال غياب از دار الخلافه احوال و اخبار متعلقهء به حكومت پايهء سرير اعلى و با وزارت جنگ و امثالهما را بتفاصيلها بواسطهء تلفون استطلاع مى - فرمايند ، چنان كه گوئى در حضرت دار الخلافهء عظمى شرف حضور دارند . ترويج علم و عمل عكس اين فن كه از شعب علوم طبيعى است در اين عهد جاويد مهد رواج گرفت و

--> ( 1 ) - . Chemindefer